Documentaire

Gezinnen ten einde raad

wanneer kinderen alle grenzen overschrijden

Dit is een documentaire over PDA, zoals ik 'm zelf zou hebben gemaakt. Een integere en tegelijkertijd realistische weergave van wat PDA is en welke invloed dit heeft op de PDAer, ouders en omgeving.

Sjoerd Dirk Meijer

© SRF 2026 SRF, gelicentieerd door OneGate Media GmbH - A Studio Hamburg Company

Ondertiteling: © 2026 iQBegrijp

Wil je meer leren over PDA?

Bekijk dan ons opleidingsaanbod voor professionals.

Klik hier

Opstandige kinderen, geweldsuitbarstingen, paniekaanvallen, overbelaste ouders en hulpverleners. Wat betekent het voor gezinnen wanneer kinderen op alle eisen reageren met blokkades of gewelddadige woede-uitbarstingen?

De 9-jarige Livio is een lieve, levendige jongen – zolang hij zelf mag bepalen. Maar als er eisen aan hem worden gesteld, kan hij door het lint gaan. Zijn ouders en hulpverleners zijn overbelast.

Ook de 15-jarige Emilia en de 5-jarige Lion vertonen soortgelijk gedrag. Recent onderzoek geeft een neurologische verklaring voor het extreme vermijden van eisen. Het syndroom wordt PDA genoemd (pervasieve drang naar autonomie / Pathological Demand Avoidance; een aangeboren vermijden van eisen).

Of het verband houdt met een autismespectrumstoornis is omstreden. PDA is in het Duitstalige gebied nog weinig onderzocht. Volgens schattingen hebben slechts weinig kinderen last van PDA. Des te ernstiger zijn echter de gevolgen voor gezinnen en omgeving. SRF DOK portretteert kinderen en jongeren die vanwege hun PDA-gedragsprofiel elk systeem tot het uiterste op de proef stellen.

Eerste uitzending: 27-11-2025 (online) / 12-3-2026 (tv)
Duur: 51 min.

Bron (iQBegrijp heeft een licentie om deze video te mogen publiceren.)

Rond 33:00 wordt in de documentaire gesproken over de oorzaken van PDA. De uitspraken die daar gedaan worden geven de visie weer van de betreffende psycholoog.

Op basis van de bekende literatuur en andere bronnen gaan wij ervan uit dat PDA aangeboren is en niet iets is wat je kunt "oplopen" of wat zich ontwikkelt vanuit het niets.

iQBegrijp

PDA-kenniscentrum

Bezoekadres (op afspraak):
Zomerdijk 9E, Meppel

Stuur ons een mail

Wat is PDA?

PDA wordt over het algemeen beschouwd als een op (een onbewuste) overlevingsangst gebaseerde drang/behoefte naar autonomie en authenticiteit.
Het overlevingssysteem van een PDAer detecteert gevaar bij het verlies van autonomie/controle en triggert een overlevingsreactie (vechten, vluchten en soms bevriezen). Dit uit zich in het vermijden van verwachtingen (vragen & eisen) en de drang om de hele tijd de controle te houden, waardoor de angstgevoelens verminderen of voorkomen worden.

PDA wordt internationaal gezien over het algemeen beschouwd als een gedragsprofiel binnen een autismespectrumstoornis (ASS/autisme). Er zijn ook andere meningen en er is onvoldoende onderzoek gedaan om de positie van PDA goed vast te stellen. PDA staat niet in de DSM of ICD.

Wat betekenen de letters PDA?

De in 1980 door Elizabeth Newson beschreven term is Pathological Demand Avoidance. In 2019/2020 hebben Sally Cat en Tomlin Wilding voorgesteld om het pervasive drive for autonomy (pervasieve drang naar autonomie) te noemen. Verder worden ook persistent drive for autonomy en pathologische vraagvermijding gebruikt.

Wat zijn belangrijke (gedrags)kenmerken van PDA?

Een PDAer

heeft een hele sterke behoefte aan controle en autonomie
heeft weerstand tegen en vermijdt alledaagse verwachtingen (ook bij iets wat zelf leuk gevonden wordt)
gebruikt sociale strategieën als onderdeel van de vermijding
heeft buitensporige stemmingswisselingen, gedrag en impulsiviteit
heeft dit vanaf zeer jonge leeftijd (baby-/peuterleeftijd)
heeft geen baat bij gangbare (evidence based) opvoedings-, therapeutische-, begeleidings- en schoolaanpakken en/of die zorgen voor heftigere (gedrags)reacties

Kun je PDA behandelen?

Op basis van de bekende literatuur en andere bronnen wordt aangenomen dat PDA aangeboren is en niet iets is wat je kunt "oplopen" of wat zich ontwikkelt vanuit het niets. Net als bij bijv. ASS/autisme wordt sterk afgeraden PDA te behandelen.